سولفات مس

سولفات مس (Cu) به رنگ آبی و بدون بو که دارای کاربردهای مختلفی در زمینه‌های کشاورزی، صنعتی، شیمی، و طبی دارد.

سولفات مس با فرمول CuSO4.5H2O دارای کریستال‌های آبی رنگ، شفاف، پودر به رنگ آبی روشن می‌باشد . کریستال‌های سولفات مس در هوای خشک به تدریج شکفته می‌شود. در دمای ٤٥ درجه دو ملکول آب از دست می‌دهد و در ١١٠ درجه چهار ملکول آب کریستالی را از دست می‌دهد و آخرین آب کریستالی را در دمای ٢٥٠ درجه از دست می دهد و در دمای ٤٠٠ درجه تجزیه می‌شود. وزن مخصوص آن ٢٫٨٧ است. یک گرم سولفات مس در ٣ میلی لیتر آب سرد و ٠٫٥ میلی لیتر آب جوش حل می‌شود و حلالیت آن در آب محتوی اسید سولفوریک کاسته می‌شود. مس سولفات یا ؛گوهر آبی؛ و یا ؛زاج كبود؛ یك تركیب شیمیایی است كه در گستره وسیعی از صنایع مورد استفاده قرار می‌گیرد. فرمول شیمیایی اصلی مس سولفات (CuSO4) است. اما این نمك بسته به درجه آب پوشی به صورت یك سری تركیبات متفاوت یافت می‌شود. chalcocyanite (یك نوع سنگ معدن مس) فرم بدون آب مس سولفات است و یك ماده معدنی كمیاب است و به صورت پودر سبز كم رنگ و یا سفید مایل به خاكستری می‌باشد. فرم‌های آبپوشیده متنوعی از مس سولفات شامل مس سولفات سه آبه, پنج آبه و هفت آبه موجود است. با این وجود مس سولفات پنج آبه (CuSO4.5H2O) متداول‌ترین فرم این نمك است, كه آبی روشن است و به نام chalcanthite (سنگ خاردار) شناخته می‌شود. رنگ آبی روشن كریستال‌های مس سولفات آبپوشیده كه به دلیل وجود آب متبلور شده است بهترین راه برای تمایز بین فرم بدون آب و آبپوشیده است. بیایید در مورد مس سولفات وكاربردهای آن بیشتر بخوانیم.

مس سولفات می‌تواند در آزمایشگاه از واكنش بین تركیبات متنوع مس با سولفوریك اسید تهیه شود. با این وجود مس از لحاظ تجاری به صورت ورقه های بزرگ و به عنوان یك منبع اقتصادی در دسترس است. مس سولفات پنج آبه به سهولت در آب حل می‌شود و هم چنین در متانول و گلیسرول و تا حدی در اتانول قابل حل است. وقتی كه كریستال‌های آبی مس سولفات در شعله باز گرما داده می‌شوند بدون آب می‌شوند و به رنگ سفید خاكستری در می‌آیند.

• كاربرد مس سولفات در كشاورزی:

مس سولفات پنج آبه به طور متداول به عنوان ضد قارچ برای كنترل ویروس‌های باكتریایی وبیماری‌های قارچی محصولات, میوه‌ها وسبزی‌ها مانند زنگ گیاه, لكه برداشتن برگ‌ها, آفت ها و زخم پوست سیب استفاده می‌شود.سولفات مس در تشكیل كلروفیل و پدیده فتوسنتز دخالت دارد.

سولفات مس همچنین باعث تحریك در تشكیل ویتامین A می‌شود. نقش متابولیكی مس در چندین سیستم آنزیمی مشخص شده است و همچنین نقش مهمی در بیوسنتز و فعالیت اتیلن به عنوان هورمون رسیدگی میوه‌ها داراست. فرم قابل جذب مس در خاك كاتیون دو ظرفیتی Cu+2 می‌باشد. فرآیند جذب مخصوص قابلیت دسترسی مس را تحت تاثیر قرار می‌دهد، این فلز در اسیدیته بالا بسختی جذب می‌شود از اینرو استفاده از تركیبات سولفاته در حل این مشكل موثر است .

برای رفع كمبود مس (Cu) می‌توان یا كودهای حاوی آن را یا سولفات مس محلول در اب را به خاك اضافه و یا محلول پاشی نمود. كاربرد سولفات مس در حد 600 تا 1200 گرم در 1000 لیتر آب در اوایل بهار نیز موفقیت آمیز می‌باشد. در غلظت زیاد، مس نیز باعث مسموم شدن گیاه شده، میوه‌ها حالت ترك خورده و سیاه رنگ پیدا می‌کنند و در روی برگ‍ها نیز نقاط نكروزه قهوه ای رنگ و ریزی مشاهده می‌شود.

• موارد مصرف صنعتی :

سولفات مس، در تولید رنگ‌های آبی و سبز، در رنگرزی پارچه‌های نخی و ابریشمی، معادن، آبکاری، ساخت مرکب برای ورق‌های حلبی، رنگ مو، تولید سموم قارچ‌کش و باکتری‌کش، حفاظت چوب و تراورس، رنگرزی چرم، باطری سازی، گراور سازی، از بین بردن خزه در استخر‌ها، مکمل غذای دام وطیور، تولید شعله سبز در مواد آتش بازی مورد استفاده است. معمولاً در صنایع مختلف از سولفات مس که فاقد اسید نیتریک باشد، استفاده می‌شود.

استفاده از سولفات مس به مقدار 500ppm  در آب آشامیدنی ماکیان برای کنترل آسپرژیلوز و کاندیدیاز و درماتیت گانگرنی توصیه شده است.

مس سولفات اغلب برای تهیه كاتالیست‌ها برای چندین واكنش در بسیاری از صنایع استفاده می‌شود.

فرم بدون آب مس سولفات بسیاری از فرایندها مانند جابه جایی در سنتز های آلی را كاتالیز می‌كند.

در خالص‌سازی گازها برای برداشتن هیدروژن كلریدوهیدروژن سولفید استفاده می‌شود.

کاربرد مس سولفات در تهیه ی رنگرز میانی وکاتالیز سنتز ترکیب دی آزو ورنگ خوردن پتالوسیانین بسیار متداول است.

مس سولفات در آبکاری به عنوان الکترولیت استفاده می‌شود وهم چنین در واکنش‌های رسوبی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

به عنوان یک ماده افزایشی در چسب ها استفاده می‌شود.

مس سولفات به عنوان یک ماده رنگ‌دهنده برای شیشه, چسب وسرامیک استفاده می‌شود.

مس سولفات هم چنین در بسیاری از رشته‌های شیمی برای انجام واکنش های متنوع استفاده می‌شود.

• کاربرد مس سولفات در سلامتی عمومی و پزشکی:

کاربرد مس سولفات به عنوان ضد قارچ تنها در کشاورزی نیست, بلکه هم چنین به عنوان یک گند زدا وضدعفونی کننده بر علیه عفونت‌های قارچی در انسان نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مس سولفات در تهیه سبز پاریس برای کشتن پشه لارو که عامل مالاریا است به کار می رود.

برای جلوگیری از رشد جلبک‌ها مخصوصا در استخرهای شنا ومخازن آب به کار می رود.

مس سولفات به ریشه کن کردن نرم تنان در اسکله‌ها که باعث ایجاد انگل های کرم‌های پهن در انسان می‌شود کمک می‌کند.

بنابراین این‌ها همه درباره‌ی کاربردهای مس سولفات بود.علاوه بر کاربردهای فوق مس سولفات, این همچنین در تهیه‌ی چوب‌های نگهدارنده برای محافظت تیرها از کرم زدگی ویا پوسیدگی چوب استفاده می‌شود.همچنین به عنوان دندانه در رنگرزی وبه عنوان یک واکنشگر در فرایند دباغی مورد استفاده قرار می‌گیرد.علاوه بر این رشد دادن بلورهای مس سولفات یکی از پروژه‌های زیبای علمی متداول برای دانش آموزان راهنمایی ودبیرستان است.

مخلوط مس سولفات و آمونیم كربنات به عنوان تركیب خرمایی برای استرون سازی خاك و یا در پرورش گل برای جلوگیری از پزمرده شدن گیاهان جوان استفاده می‌شود.

برای تولید مخلوط بورد و همراه با كود كه برای كاركرد برگ‌ها و معالجه دانه‌ها و برای معالجه بیماری‌های قارچی بر روی انگورها, هندوانه‌ها ومیوه‌های هسته دار استفاده می شود .

مس سولفات پنج آبه به عنوان ضد نرم تن برای دفع كردن و كشتن حلزون‌ها ونرم تنان استفاده می‌شود.

به عنوان ضد جلبك برای جلو گیری از رشد جلبك ها استفاده می‌شود.